خلاصه مقاله:
مقدمه: دندانهاي درمان ريشه شده، اغلب بخش عمدهاي از ساختار خود را از دست داده اند و نيازمند تقويت بيشتر، جهت افزايش استحكام ميباشند. در موقعيتهاي مختلف باليني، اين دندانها توسط پست های تيتانيوم، استينلس استيل، فايبرگلاس و زيركونيا ترميم ميشود . فايبر پستها غالباً از يك رزين اپوكسي پليمريك تقويت شده با فيبرهاي كربن، كوارتز، زيركونيا، گلاس يا سيليكا با درجه تبديل بالا با ساختار كراس لينك تشكيل ميشوند كه به زيبايي بيشتر، در نواحي در معرض ديد دهان كمك ميكنند.
در مقايسه با پستهاي فلزي معمول، زيبايي بيشتر، عدم ايجاد كروژن، مدول خمشي نزديكتر به عاج و در نتيجه كاهش احتمال شكست ريشه، از مزاياي اين پستها محسوب ميشود. باندينگ موفقيت آميز فايبر پست به اين معني است كه شكل آن، نسبت به پست فلزي در رابطه با گير آن، اهميت كمتري دارد . فايبر پست بدون آماده سازي، داراي سطح نسبتا صافي است كه قفل شدن مكانيكي بين سطح پست و سمان رزيني را محدود ميكند.
سند بلاست با ذرات آلومينيوم منجر به افزايش زبري سطح ميشود. سند بلاست سطح زيركونيا، عليرغم استحكام باند رضايت بخش به دست آمده، با خطر تغيير شكل قابل توجه، بسيار تهاجمي در نظر گرفته شد. ليزر به عنوان يك فناوري جديد در دندانپزشكي براي غلبه بر برخي از معايب روشهاي معمول استفاده ميشود. بدين ترتيب، اين مطالعه آزمايشگاهي به هدف مقايسه استحكام باند push-out فايبر پست پس از آماده سازي با ليزر و سند بلاست به كانال ريشه، انجام گرديد.
مواد و روشها: فايبر پست Innodental, South Korea) Q.P) سایز ۳ در این مطالعه به كار گرفته شده بود. پس از تعيين طولي كه در داخل كانال قرار ميگرفت، جهت گرفتن فايبر پست با پنس، ٢ميلي متر بالاتر از اين طول، با فرز الماسي و هندپيس دور تند با اسپري آب، قطع شد.
ريشه هاي مورد مطالعه براساس روش آماده سازي سطح پست، به سه گروه ١٥تايي تقسيم شدند.
گروه اول: (گروه كنترل) پست نيازي به آماده سازي سطحي ندارد.
گروه دوم: براي آماده سازي پست، از روش ايرابرژن با سند بلاست حاوي ذرات آلومينيوم اكسايد پوشيده شده با سيليكا ( CoJet, 3M ESPE, Seefeld, Germany) به قطر٣٠ میکرون و فشار ٢/٨ bar براي ٢٠ثانيه بر سطح پست اعمال ميگردد. پست ١٨٠ درجه چرخانده شد و براي اطمينان از سايش كامل براي سطح ديگر پست نيز، سند بلاست تكرار شد. سپس، پستها به مدت ١٠ ثانيه شسته و با فشار ملايم اسپري هوا خشك شدند.
گروه سوم: ليزر ( continuous mode و٨١٠nm و٣w) (FOX diode laser, A.R.C.Laser Diode ) با فیبر نوري به قطر ٢٠٠ميكرون سطح پست در فاصله ١ميلي متر كه بوسيله جيگ دست ساز كنترل شده بود، بدون خنك كننده آب و يا هوا تحت تابش قرار گرفت. حركت نوك فيبر نوري به صورت رفت و برگشتي درراستاي طولي فايبر پست براي ١٠ثانيه انجام شد. سپس سمت ديگر فايبر پست با همين پروتكل، به مدت ١٠ثانيه تحت تابش قرار گرفت.
یافته ها : در هر گروه پس از انجام برش بر روي هر دندان به شيوه مذكور، ٤٥نمونه جهت آزمايش استحكام باند با تست push-out به دست آمد. با توجه به معيارهاي خروج مطالعه، در مجموع ٨نمونه از اين مطالعه حذف گرديد. بدين ترتيب، ١٢٧نمونه در ٣گروه مورد بررسي قرار گرفت:
گروه كنترل ٤٢نمونه، سند بلاست ٤٣نمونه، گروه ليزر ٤٢نمونه.
نتايج تست push-out به صورت ميانگين استحكام باند و انحراف معيار، در جدول ١ نشان داده شده است. ميانگين استحكام باند در كل نمونه ها ٤/٤٩±٢/٨ Mpa با دامنه تغييرات ١ تا ١٥/٥٨ Mpa به دست آمد. حدود اعتماد %٩٥براي ميانگين از ٤تا ٤/٩٨ Mpa بود. تفاوت استحكام باند ميان سه گروه، به وسيله آزمون (P<٠/٠٠١) ANOVAمعني دار است.
اختلاف استحكام باند گروه سند بلاست با گروه كنترل و ليزر از نظر آماري معني دار بود (P<٠/٠٠١) . بالاترين ميانگين استحكام باند براي گروه سند بلاست ثبت شده است. تفاوت ميانگين استحكام باند براي دو گروه ليزر و كنترل، معني دار نبوده است، (P>0.17) (P=٠/٠٣٦)
نتیجه گیری: با توجه به نتايج به دست آمده از تست استحكام باند ،push-out آماده سازي سطحي با ذرات ،Cojet بالاترين ميانگين استحكام باند را نشان داد كه اختلاف آن با ساير گروههاي مطالعه، معني دار بود. بدين ترتيب فرضيه صفر دوم و سوم رد ميشود. ميانگين استحكام باند در گروه ليزر بالاتر از گروه كنترل بوده، اما از نظر آماري اين تفاوت معنی دار نبوده است.
در اين مطالعه از تست push-out استفاده شد كه اطلاعات دقيق تري در مقايسه با آزمايش باند برشي معمولي ارائه ميدهد و شكست به موازات اينترفيس پست سمان شده- عاج، شرايط باليني را بيشتر شبيه سازي ميكند. با توجه به تفاوتهاي ساختاري بين عاج كرونال و اپيكال ريشه، تراكم توبول در عاج كرونالي حداكثر است و اگر تعداد توبولها در هر ميلي متر مربع بيشتر باشد، انتظار باند قويتري را خواهيم داشت. در مطالعه ما با توجه به طول ريشه ها، فايبر پست درون كانال و ضخامت هر مقطع، عاج اپيكالي ريشه درآزمايش شركت داده نشد، اما تفاوت عاج كرونال و مياني ميتواند بر استحكام باند نمونه ها اثر منفي بگذارد كه از نقاط ضعف مطالعه حاضر محسوب ميشود.
بر اساس مطالعه حاضر، ميتوان گفت كه آماده سازي فايبر پست باسند بلاست توسط ذرات ٣٠ميكروني پوشيده با سيلكا، مقادير استحكام باند بالاتري را نشان ميدهد. در اينجا ليزر ديود ،٨١٠nm برخلاف اثر سند بلاست، افزايشي در استحكام باند نشان نداده است؛ به دليل تعداد كمتر مقالات موجود با محوريت تأثير آماده سازي با ليزر ديود، نياز به انجام مطالعات لابراتواري بيشتر با پارامترهاي متفاوت، استفاده از ترموسايكلينگ شبيه سازي شرايط كلينيكي و همچنين بررسي اثر سند بلاست بر خصوصيات سطحي فايبر پست قابل ملاحظه است.
عبدالرحیم داوری و همکاران، مجله دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي، درماني تهران، 1402، دوره 36، مقاله 16.