خلاصه مقاله:
مقدمه:اگزوستوز یا هایپروستوزها رشد استخواني قشر موضعي روی فک پایین و فک بالا هستند. معمولاً در امتداد آلوئولها یا روی کام سخت یافت مي شوند. این نوع اگزوستوز همیشه علائمي ایجاد نميکند، اگرچه برخي از افراد ممكن است درد طولانيمدت یا مزمن و فشار سینوسي داشته باشند، زیرا سینوسهایشان به درستي تخلیه نميشود. با توجه به بیوپسي معمولاً نیازی به جراحي نیست، مگر اینكه علائم بالیني ایجاد کرده و منجر به انسداد سینوس شوند. اگزوستوز آنترال تغییری در سینوس فک بالا است که ممكن است روشهای برنامه ریزی شده بالابردن سینوس قبل از عمل قرارگیری ایمپلنت در نواحي بي دنداني خلف ماگزیلا را پیچیده کند. بنابراین، در مواردی پیش از جراحي یا قرار دادن ایمپلنت، ارزیابي حضور اگزوستوزهای آنترال و سایر تغییرات در سینوس های ماگزیلاری ضروری است.تكنیک تصویربرداری توموگرافي کامپیوتری با اشعه ی مخروطي CBCTبا مزیت ارزیابي سه بعدی یكي از بهترین ابزارها جهت بررسي و استنباط درست از آناتومي ساختار های سینوس ماگزیلاری است. از آنجایي که تا به امروز، مطالعات کمي در زمینه بررسي فراوني اگزوستوز بر اساس نوع دیواره های سینوس ماگزیلا و جنس بیمار انجام شده است، هدف از این مطالعه، بررسي فراواني اگزوستوز در سینوس ماگزیلاری توسط تكنیک تصویربرداری توموگرافي کامپیوتری با اشعه مخروطي CBCTدر جمعیتي از شمال کشور بود.
مواد و روشها: فراواني اگزوستوز بر اساس نوع دیواره های سینوس ماگزیلا، ناحیه بي دنداني و جنس توسط CBCTمورد بررسي قرار گرفت. . معیار ورود به مطالعه شامل تصاویر رادیوگرافي بود که سینوس ماگزیلاری تا کف اربیت در ) Field of View (FOVقرار داشت، و معیار خروج از مطالعه، بیماراني بودند که دارای سابقه ی تروما، جراحي یا ضایعه پاتولوژیک در ناحیه ی سینوس ماگزیلاری و ماگزیلا بودند.
اگزوستوز به دو نوع گسترده که به صورت برآمدگي عریض و از نظر رنگ و بافت شبیه به استخوان غشایي طبیعي است؛ و نوع قارچي شكل که رشد استخواني به صورت اصطلاحا پایه دار است، تقسیم ميشود. جهت اندازه گیری در بعدهای مختلف در پلن های متفاوت، ضخامت برش افزایش داده شد تا بتوان بهترین اندازه را ثبت کرد. یک خط مماس کف سینوس و یک خط مماس نوک قله در محدوده اگزوستوز به گونه ای رسم شد تا با هم موازی باشند. اندازه اگزوستوز بر حسب 0/1میلیمتر اندازه گیری شد. در تصاویر کرونال، ساژیتال و اگزیال، وجود اگزستوز در چک لیستي که به این منظور تهیه شده بود، ثبت گردید. . (شكل 1و 2)
یافته ها : در مطالعه حاضر، 1068نمونه مورد ارزیابی قرار گرفت، که در 15مورد اگزوستوز مشاهده شده است . از 15مورد اگزوستوز مشاهده شده در 4مورد قرینگی دوطرفه %26/7و در 11مورد یک طرفه %73/3مشاهده شد. از این موارد، 9مورد در سمت راست، 2مورد در سمت چپ و 4مورد در هر دوسمت راست و چپ دیده شد. 9مورد در دیواره تحتانی، 3مورد در دیواره مدیال و 7مورد در دیواره لترال مشاهده شد. بین جنس و وجود اگزوستوز ارتباط معناداری مشاهده نشد . در این تحقیق، در بررسي اشكال اگزوستوز مشاهده شد که شكل تمام اگزوستوز ها به صورت گسترده بود و از مدل قارچي شكل موردی یافت نشد. 
نتیجه گیری: اغلب اگزوستوزهای مشاهده شده از نوع گسترده بودند. لذا به دندانپزشکان پیشنهاد می شود که قبل از انجام جراحی ایمپلنت، موقعیت و وضعیت سینوس ماگزیلاری را مورد ارزیابی قرار دهند
کسری پیشکار و همکاران، مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد، 1402، دوره 48، شماره 1.