خلاصه مقاله:
مقدمه: كيست مجراي نازوپالاتين (NPDC) به عنوان كيست خط وسط مگزيلاري، كيست خط وسط قدامي و كيست مجراي انسيزيو نيز شناخته ميشود. در بسياري از موارد، NPDC بدون علامت است و طي بررسي هاي معمول دندانپزشكي تشخيص داده ميشود. اگرچه درناژ، درد و تورم نيز در ارتباط با آن گزارش شده است . در بررسي راديوگرافيك، يك ضايعه بيضوي، گرد يا در برخي موارد قلبي شكل به دليل سوپرايمپوزيشن خار قدامي بيني روي كيست، با حدود مشخص و ساختار داخلي راديولوسنت ديده ميشود . درمان پيشنهادي براي NPDC داراي علامت يا كيستهاي بزرگ، انوكليشن جراحي است. براي NPDC بدون علامت، هيچ درماني نياز نيست.
گزارش مورد: خانمي ٦٠ ساله با بي دنداني كامل، با شكايت اصلي تورم در ناحيه قدام مگزيلا (شكل ١) كه با نشست دنچر تداخل داشت و براي حدود ٢ يا ٣ سال درد داشت، به دانشكده دندانپزشكي ارجاع داده شد. يك سال پيش، (با تشخيص نادرست اپوليس) درمان ليزر ابليشن با ليزر ٩٤٠ نانومتر به صورت درمان يك جلسه اي پرتوان با توان تابشي ٣ وات براي ايشان انجام شده بوده است اما تورم مجددًا پس از حدود ١٠ ماه پديدار شده بود.
در ارزيابي اگزيالي، كرونالي و مقطعي مقطع نگاري رايانه اي (CBCT)، يك ضايعه موضعي در ناحيه قدامي مگزيلاي كام ًلا بيدندان با ابعاد قدامي خلفي ٥/١٤ ميلي متر، عمودي ١٥ ميلي متر و مديولترالي ١٨ ميلي متر مشاهده شد. ضايعه حدود كورتيكه مشخص و ساختار داخلي كاملا راديولوسنت داشت.
در تصوير سه بعدي بازسازي شده، سوپرايمپوزيشن خار قدامي بيني بر روي كيست، شكل قلب را ايجاد كرد (شكل ٢). اكسپنشن قسمت قدامي ريج آلوئولار مگزيلا در نتيجه رشد ضايعه قابل مشاهده بود. صفحه كورتيكالي باكال در بسياري از مقاطع ديده نشد و صفحه كورتيكالي لينگوال نازك شده بود و در برخي مقاطع ديده نشد. كف حفره بيني نازك شده بود و به موقعيت بالاتري جابه جا شده بود. تورم بافت نرم ناحيه قدامي مگزيلا مشاهده شد. 
براساس يافته هاي باليني و راديوگرافيك تشخيص باليني NPDC گذاشته شد.
بحث و نتیجه گیري: يافته هاي انحصاري راديوگرافيك ميتوانند به درمانگر در داشتن يك تشخيص صحيح كمك كنند. گرد، بيضوي، قلبي شكل، از جمله نماهاي راديوگرافيكي هستند كه در مورد NPDC گزارش شدهاند. انتخاب درماني ارجح، انوكلئاسيون كيست از طريق پالاتال يا باكال بوده و منجر به تعداد عود كمتري نسبت به ساير روشهاي درماني ميشود. ما با توجه به عدم تمايل بيمار براي بازسازي فكين بدون دندان با ايمپلنت هاي دنداني و براي راحتي بيمار پس از جراحي، به جاي استفاده از گرفت استخواني اتوژن، از گرفت استخواني آلوژن در تركيب با خون وريدي گرفته شده از بيمار استفاده كرديم كه مزاياي رفع نياز به ناحيه دهنده و موربيديتي آن را داشت. در فالوآپ نيز بيمار علايم ترميم با بافت سخت را نشان ميداد.
كيست مجراي نازوپالاتين (NPDC)، يك ضايعه تكاملي است كه دقيقا در خط وسط مگزيلا ديده ميشود و اگرچه كه ميتواند در راديوگرافي به اشكال مختلفي از جمله گرد و بيضوي نيز ديده شود اما نماي راديوگرافيك قلبي شكل در خط وسط مگزيلا در تصوير سه بعدي بازسازي شده ميتواند منحصرًا كيست مجراي نازوپالاتين باشد كه در مورد گزارش شده در اين مقاله، اين نما به خوبي قابل مشاهده است
آرش صراف زاده و همکاران، مجله دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی تهران، 1402، دوره 236، مقاله 7.